З 30 жніўня па 1 верасня ў Кліўлендзе, штат Агайо, праходзіла 28-я сустрэча беларусаў Паўночнай Амерыкі, арганізаваная беларускай дыяспарай ЗША і Канады.

У рамках мерапрыемства, якое вось ужо больш паўвекі кожныя 2 гады арганізуюць асацыяцыі беларусаў ЗША – «Беларуска-Американскае Задзиночаньне» (БАЗА), і Канады – «Згуртаваньне Беларусау Канады» (ЗБК), актывісты і чальцы мясцовых абшчын дзеляцца планамі на будучыню, абменьваюцца меркаваннямі аб адбывалым на радзіме. І гэтым разам на працягу трох дзён у беларуска-амерыканскім грамадскім цэнтры «Полацак» у прыгарадзе Кліўленда – Стронгсвилле – гучала беларуская прамова, фальклорная музыка, можна было купіць беларускую кнігу або сувенір, паспытаць стравы нацыянальнай кухні.

У рамках сустрэчы беларусаў Паўночнай Амерыкі таксама адбылася канферэнцыя, прысвечаная 90-ой угодкам абвяшчэння першай беларускай незалежнай дзяржавы – БНР, і круглы стол на тэму ролі цяперашняга пакалення беларускай дыяспары. Найболей шматлікія дэлегацыі даслалі штаты Нью-Ёрк і Нью-Джэрсі і канадская правінцыя Антарыа, шырока была прадстаўленая мясцовая беларуская абшчына з штата Агайо, былі госці з Каліфорніі, Мэрыленда і Вірджыніі, Мічыгана, Пенсільваніі. У нядзелю жадаючыя маглі прыняць удзел у царкоўных службах, як па праваслаўным, так і грэка-каталіцкаму абраду. На беларускай мове службу адслужыў прыбылы з Вялікабрытаніі замежны визитатор  беларускай грэка-каталіцкай царквы бацька Аляксандр Надсон.

Перад удзельнікамі ажыўленых дыскусій аб сітуацыі ў Беларусі і задачах дыяспары выступілі старшыня Рады Беларускай Народнай рэспублікі Ивонка Сурвилла, старшыня нью-йоркскага аддзялення БАЗА Виталь Зайка, былы амбасадар ЗША у Беларусі Дэвід Суорц, старшыня Кансерватыўна-хрысціянскай партыі Беларускі народны фронт Зянон Пазняк, актывісты новага пакалення беларускай дыяспары Валянціна Тригубович і Ілля Куницкий. На канферэнцыі прысутнічала і выступіла старшыня Рады аб'яднання «Бацькаўщина» Алена Маковская. З прывітаннем да ўдзельнікаў сустрэчы звярнуўся таксама мітрапаліт Менскі і Слуцкі, патрыяршы экзарх всея Беларусі Філарэт, які адзначыў у сваім пасланні, што Беларуская Народная рэспубліка ўпершыню заявіла аб Беларусі як аб самастойнай краіне.

Аб тым, што абмяркоўвалася ў гэтыя дні ў Кліўлендзе, распавядаюць самі ўдзельнікі 28-ой сустрэчы беларусаў Паўночнай Амерыкі.

«На мой погляд, – кажа старшыня Рады БНР Ивонка Сурвилла, – роля беларускай дыяспары асабліва важная цяпер. Калі ў Беларусі адбываюцца лёсавызначальныя падзеі – беларусы замежжа могуць распаўсюджваць праўдзівую інфармацыю аб сітуацыі ў Беларусі. Акрамя таго, з'яўляючыся неад'емнай часткай беларускага народа, дыяспара можа служыць яго голасам, таму галоўная яе задача, зрабіць так, каб мір ведаў аб адбывалым у Беларусі, і быў гатовым дапамагчы ёй у выпадку неабходнасці, калі адбудзецца нешта, падобнае падзеям у Грузіі».

А вось меркаванне Зміцера Эльяшевича, старшыні Аб'яднання беларусаў Канады:

«Канадскія беларусы па традыцыі прымаюць удзел у з'ездзе з 50-х гадоў. У гэтыя дні мы звяртаем свае погляды на радзіму, і які абмяркоўваецца адбывалыя тамака падзеі. У апошнія некалькі гадоў мы бачым тамака відавочны ўздым цікавасці беларусаў да вытокаў нашай нацыянальнай культуры, ідэалогіі нацыянальнай дзяржавы. Беларуская дыяспара з'яўляецца адным з крыніц, які захоўвае шматгадовыя традыцыі беларускага народа, таму мы лічым, што ідэалагічнае ўтрыманне беларускай дзяржавы павінна ўлічваць нацыянальныя карані, якія канадская дыяспара заўсёды падтрымлівала і развівала.  

На дадзеным этапе канадскі ўрад займае вельмі актыўную пазіцыю ў стаўленні адбывалага ва Ўсходняй Еўропе, і мы згулялі ў гэтым вызначаную ролю. У цэлым, мы лічым, што каардынацыя высілкаў беларускіх дыяспар Паўночнай Амерыкі і Еўропы – стварэнне сеткі арганізацый беларускага замежжа, якая выступае з агульных пазіцый – прынесла бы велізарную карысць беларускаму народу».

У працы з'езду прымаў удзел першы амбасадар ЗША у Рэспубліцы Беларусь Дэвід Суорц, які сёння з'яўляецца выканаўчым дырэктарам Цэнтра беларускіх даследаванняў пры Ўніверсітэце South Western у Канзасе. Вось што ён адказаў на пытанне аб тым, як могуць паўплываць апошнія падзеі ў Грузіі на сітуацыю ў Беларусі і вакол яе:

«Відавочна, што Расея мае намер аднавіць сваю гегемонію калі не над усёй, то, прынамсі, над значнай часткай тэрыторыі былой савецкай імперыі. У выпадку з Беларуссю прамова, аднак, не ідзе аб спрэчных тэрыторыях, як у выпадку з Грузіяй, аднак праблемы існуюць не меней сур'ёзныя. У беларускім выпадку выбар, на самай справе, залежыць ад прэзідэнта Лукашэнка. На сённяшні дзень ён у той або іншай ступені выконвае волю Расеі, таму ў вызначаным сэнсе Беларусь ужо знаходзіцца пад уплывам Расеі.

Калі жа, з іншага боку, Лукашэнка паспрабуе пачаць збліжэнне з Захадам, якое адказвае яго інтэрасам, ён можа сапхнуцца з пагрозай са боку Расеі, аналагічнай той, з якой ужо мае сёння справа Грузія. Таму беларускія ўлады ў сапраўдны момант каштуюць перад дылемай, ад якой залежыць будучыню краіны. Расея ў сілу цэлага шэрагу чыннікаў: палітычных, вайскоўцаў, эканамічных, звязаных з транзітам энергарэсурсаў, - жадае і надалей цалкам кантраляваць Беларусь, таму падзеі ў Грузіі ствараюць небяспечны прэцэдэнт, у тым ліку і для Беларусі».

Доктар Ала Орса-Романо – адна з самых аўтарытэтных прадстаўнікоў нью-йоркскага аддзялення БАЗА – прыкладае шмат высілкаў да таго, каб новыя пакаленні беларускай дыяспары не толькі не гублялі сувязяў з самабытнай культурай радзімы, але і ўзбагачалі яе. Па ёй меркаванню, развіццё і захаванне нацыянальнай гісторыі, мовы і культуры з'яўляецца адной з найважнейшых задач беларускай дыяспары.

«Моўная сітуацыя ў Беларусі вельмі трывожная. У сферы адукацыі беларускія навучэнцы і студэнты пакуль не маюць магчымасці рэалізаваць свае запатрабаванні ў вывучэнні роднай мовы і культуры. А тут, у замежжа, мы маем магчымасць не толькі казаць і пісаць аб гэтым, але і прымаць удзел у розных канферэнцыях, растлумачваць людзям неабходнасць захавання традыцый, вучыць іх беларускай культуры. Я лічу нашу ролю ў гэтым вельмі вялікі і адказнай. Мы абавязаныя зрабіць усе, каб словы «Жыве Беларусь!» былі поўныя не толькі пафасам, але і рэальным утрыманнем», – лічыць Ала Орса-Романо.

 

Сустрэча актывістаў Кангрэса новай дыяспары з студэнтамі ЕГУ< Предыдущая

< Предыдущая