Беларусь і Малдова мелі даволі цесныя дачыненні яшчэ пад час Вялікага Княства Літоўскага, калі літоўскя князі збройным чынам дапамагалі малдаўскім гаспадарам змагацца з туркамі-асманамі і крымскімі татарамі. Напрыканцы ХVІІІ ст. у Прыднястроўе былі паселены жыхары з Беларусі. У першай палове ХІХ ст. міграцыя ішла пераважна з Гродзенскай губерніі, у другой — з Міншчыны. У пачатку ХХ ст. міграцыя пашырылася з-за будаўніцтва чыгунак.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў Малдове склалася невялікая, але ўплывовая беларуская дыяспара. У малдоўскай гаспадарцы напрыканцы 50-х гадоў працавала каля 700 беларусаў-спецыялістаў, якія дапамагалі адраджаць ці будаваць зноў такія традыцыйныя для Малдовы галіны прамысловасці, як тэкстыльную, тытунёвую, цукровую, кансервавую.

Беларусы аказалі значны ўплыў на развіццё культуры і навукі Малдовы. Так, заснавальнікам малдаўскай школы мастакоў стаў выдатны сын беларускага народа, мастак і педагог Уладзімір Акушка, які нарадзіўся ў Ашмянах. Ён і ягоны сын занялі пачэснае месца сярод знакамітых дзеячаў культуры Малдовы. Іх творы ўвайшлі ў фонды Нацыянальнага мастацкага і гістарычнага музеяў. Яны падрыхтавалі і абучылі плеяду малдаўскіх скульптараў і майстроў. Іх імёны ўнесены у энцыклапедыю Малдовы.

З 1945 г. у медыцынскім інстытуце Кішынёва працаваў доктар медыцынскіх навук, прафесар Я.П. Кучынскі, які да 1967 г. узначальваў кафедру фізіялогіі. З 1974 по 1988 гг. беларус, доктар медыцынскіх навук, прафесар В.А. Еранкоў таксама ўзначальваў кафедру Кішынёўскага медінстытута. Там жа з 1945 по 1954 г. працаваў доктар медыцынскіх навук, прафесар, Заслужаны дзеяч навукі Малдаўскай ССР Ф.Е. Агейчанка.

Рускую мову і літаратуру ў першай Кішынёўскай гімназіі на працягу 25 год — да 1900 г. — выкладаў выдатны педагог, пісьменнік і вучоны — беларус А.Н. Шыманоўскі. З 1951 па 1990 гг. рускую і замежную літаратуру ў Кішынёўскім дзяржаўным універсіцэце выкладала доктар філалагічных навук, прафесар, літаратуравед з сусветным іменем Т.Н. Васільева.

У галіне земляробства, садаводства і вінаробства Малдовы плённа працавалі выпускнікі шырока вядомай у Еўропе Беларускай сельгасакадэміі. Пад кіраўніцтвам Заслужанага дзеяча навукі і тэхнікі Малдаўскай ССР, доктара сельскагаспадарчых навук, прафесара B.C. Чатыркіна ў свой час былі дасягнуты вялікія поспехі ў развіцці селекцыйнай жывёлагадоўлі краіны. Знакаміты арганізатар сельскагаспадарчай навукі ў МССР доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар П.П. Герасімовіч пасля Вялікай Айчыннай вайны быў адным з першых кіраўнікоў Кішынёўскага сельскагаспадарчага інстытута. Пасля вайны засноўваў інстытут і рыхтаваў кадры доктар сельскагаспадарчых навук, загадчык кафедры земляробства Г.Н. Ваньковіч. У сферы прыкладнога прыродазнаўства шырока вядома імя доктара фізіка-матэматычных навук, прафесара, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Малдовы ў галіне навукі і тэхнікі Э.А. Сенакосава. Ён падрыхтаваў 8 кандыдатаў фізіка-матэматычных навук, атрымаў звыш 20 аўтарскіх патэнтаў, арганізаваў кафедру цвёрдацелай электронікі і мікраэлектронікі і навукова-даследчую лабараторыю паўправаднікоў-пераўтвральнікаў. З 1935 і да сярэдзіны 80-х гадоў у Малдове працаваў выдатны вучоны-мікрабіёлаг і педагог, доктар біялагічных навук, прафесар І.С. Захараў.

Гэта толькі невялікая частка вучоных-беларусаў, якія ўнеслі і працягваюць уносіць значны ўклад у развіццё культуры і навукі Рэспублікі Малдова.

У пасляваенны час колькасць беларусаў у рэспубліцы істотна павялічылася. У 1959 г. перапіс зафіксаваў у Малдове 9 тыс. беларусаў, у 1979 г. — 14 тыс., а ў 1989 г. — ужо 19,8 тыс. Пасля распаду СССР частка беларусаў вярнулася на радзіму. Але, у адрозненне ад іншых рэспублік, у Малдове такіх было значна менш — прыкладна 10–12 працэнтаў ад агульнай колькасці дыяспары.

Згодна з сацыялагічнымі даследаваннямі, зараз у Рэспубліцы Малдова пражывае каля 20 тыс. этнічных беларусаў, што складае 0,5 працэнта ад агульнай колькасці насельніцтва краіны. Значная іх частка размясцілася на верхніх прыступках сацыяльнай лесвіцы — упраўленцы, навукоўцы, вайскоўцы. У савецкія часы выпуснікі большасці беларускіх ВНУ падлягалі ўсесаюзнаму размеркаванню. Таленавітая моладзь, высокакваліфікаваныя спецыялісты з большай ахвотай ехалі на працу ў сонечную Малдову, чым, скажам, у Сібір ці на Поўнач. Гэтая акалічнасць станоўча паўплывала на ступень самаарганізацыі беларусаў Малдовы. Яны аб'ядналіся ў сем рэгіянальных абшчын, у іх склад увайшлі 2300 чалавек, прыкладна кожны шосты дарослы беларус. Гэта Беларуская абшчына ў Рэспубліцы Малдова (Кішынёў) (старшыня Іван Кец, 560 чалавек), Бельцкая беларуская абшчына (старшыня Фёдар Жукоўскі, 117 чалавек), Таварыства беларускай культуры (Ціраспаль) (старшыня Тамара Ломцева, 671 чалавек), Таварыства беларускай культуры (Бендэры) (старшыня Ганна Лапацьева, 793 чалавекі), Грыгарыёпальскае таварыства беларускай культуры (старшыня — Аляксандр Сафончык, 68 чалавек), Рыбніцкае таварыства беларускай культуры (старшыня Вольга Пілецкая, 83 чалавекі) і Беларуская абшчына Гагаузіі (старшыня Ірына Кіравіч, 40 чалавек).

Вышэйшай кіруючай і каардынуючай установай беларускіх абшчын з'яўляецца заснаваная ў 2000 г. Каардынацыйная нацыянальная рада кіраўнікоў беларускіх абшчын Малдовы, якая на сваіх паседжаннях з удзелам прадстаўнікоў пасольства зацвярджае план мерапрыемстваў і арганізуе працу грамадскіх таварыстваў. Старшыня Каардынацыйнай рады абіраецца штогод большасцю галасоў сярод кіраўнікоў абшчын па чарзе.

Каардынацыйная рада кіраўнікоў абшчын у маі 2004 г. правяла першы Кангрэс беларусаў Малдовы. На кангрэсе прысутнічаў прэзідэнт Малдовы У. Варонін, а дапамогу ў яго правядзенні аказала пасольства Рэспублікі Беларусь. У Кангрэсе ўдзельнічалі прадстаўнікі ўсіх сямі малдаўскіх абшчын, а таксама вядомыя ў Малдове беларусы — прарэктор Прыднястроўскага дзяржаўнага ўніверсітэта Уладзімір Акушка, член Саюза мастакоў Малдовы Вячаслаў Ігнаценка, старшыня Міжнароднай асацыяцыі працаўнікоў мастацтва Галана Галаган, доктор тэхнічных навук, удзельнік Парада Перамогі ў Маскве 1945 г. Уладзімір Вайцэховіч і шмат іншых.

Дзейнасць дыяспары ў асноўным скіравана на арганізацыю культурна-асветніцкіх і адукацыйных мерапрыемстваў, зноў жа пры дапамозе пасольства. Пры кожнай суполцы створаны бібліятэчкі беларускай кнігі з прыкладна 2 тыс. кніг, падараваных Міністэрствам культуры Беларусі, у суполках Кішынёва і Ціраспаля наладжана работа нядзельных школ па вывучэнні гісторыі і мовы Бацькаўшчыны, вядзецца падрыхтоўка моладзі да паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы Рэспублікі Беларусь. Нашы суайчыннікі бяруць пэўны ўдзел і ў наладжванні гандлёва-эканамічных сувязяў паміж Малдовай і Беларуссю, створана сумеснае прадпрыемства «Белая вежа».

Удзельнікі Першага кангрэса беларусаў Малдовы палічылі неабходным прыняць Закон Рэспублікі Беларусь «Аб суайчынніках, пражываючых за мяжой», які афіцыйна пацвердзіў бы статус беларусаў замежжа, а таксама аднавіць Дзяржаўную праграму Рэспублікі Беларусь «Беларусы ў свеце», стварыць пастаянна дзеючую Раду суайчыннікаў, пражываючых за мяжой, якая магла б выконваць функцыі экспертна-кансультацыйнай установы. На іх думку, трэба таксама распрацаваць сістэму па развіцці эканамічнага супрацоўніцтва з беларускімі дыяспарамі, якая дазволіла б не толькі забяспечыць удзел дыяспар у тавараабменных аперацыях паміж краінамі, але служыць цэнтрам матэрыяльнай падтрымкі беларускіх этнакультурных аб'яднанняў, садзейнічаць у арганізацыі ўдзелу калектываў мастацкай самадзейнасці беларускіх абшчын Малдовы ў культурных мерапрыемствах, што праводзяцца ў Беларусі, атрыманню мастацкай і гістарычнай літаратуры, газет і часопісаў, аудыё- і відэаматэрыялаў аб Рэспубліцы Беларусь, практыку правядзення Дзён беларускага тэлебачання і Дзён беларускага кіно ў Малдове, працягваць практыку бясплатнага навучэння дзяцей этнічных беларусаў у Рэспубліцы Беларусь.